Məqalə
İkibuynuzlu və arakəsməli uşaqlıq — fərq nədir və əməliyyat nə vaxt lazımdır?
Qısa cavab
- Arakəsməli uşaqlıqda uşaqlığın xarici forması normaldır, içində isə boşluğu iki hissəyə bölən arakəsmə var.
- İkibuynuzlu uşaqlıqda uşaqlığın özü yuxarıdan iki hissəyə ayrılıb.
Fərq vacibdir, çünki müalicə yanaşması tamamilə fərqlidir. Arakəsmə histeroskopik üsulla, qarında kəsik olmadan aradan qaldırıla bilər. İkibuynuzlu uşaqlığı birləşdirən əməliyyat isə mürəkkəbdir və yalnız seçilmiş hallarda nəzərdən keçirilir.
Bu anomaliyalar necə yaranır?
Uşaqlıq ana bətnində iki borucuğun (Müller axarlarının) birləşməsi ilə formalaşır. Birləşmə tam olmadıqda ikibuynuzlu uşaqlıq yaranır. Birləşmədən sonra aradakı divar sorulmadıqda isə arakəsməli uşaqlıq yaranır. ESHRE/ESGE təsnifatında arakəsməli uşaqlıq U2, ikibuynuzlu (bikorporal) uşaqlıq U3 sinfinə aiddir.
Necə fərqləndirilir?
Adi ultrasəsdə hər ikisi «uşaqlıqda iki boşluq» kimi görünə bilər. Dəqiq ayırd etmək üçün uşaqlığın xarici konturuna baxmaq lazımdır. Bunu daha dəqiq 3D ultrasəs və ya MRT göstərir. Bəzən histeroskopiya və laparoskopiya birlikdə aparılır. Boru filmi (HSQ) də uşaqlıq boşluğunun formasını göstərir, lakin xarici konturu göstərmir.
Hamiləliyə necə təsir edir?
- Arakəsməli uşaqlıq bəzən hamiləliyin başlamasına, daha çox isə davam etməsinə mane ola bilər. Erkən hamiləlik itkisi riski artır.
- İkibuynuzlu uşaqlıqda hamiləlik çox vaxt mümkündür, lakin vaxtından əvvəl doğuş, körpənin qeyri-düzgün vəziyyəti və hamiləlik itkisi riski yüksəlir.
Hər iki halda bir çox qadın heç bir əməliyyat olmadan uşaq dünyaya gətirir.
Əməliyyat nə vaxt lazımdır?
- Arakəsmə. Uzun illər arakəsmənin histeroskopik kəsilməsi geniş tövsiyə olunurdu. 2021‑ci ildə dərc olunmuş beynəlxalq randomizə edilmiş tədqiqatda isə arakəsməli uşaqlığı olan, sonsuzluq və ya hamiləlik itkisi anamnezi olan qadınlarda əməliyyat doğuş göstəricilərini gözləmə taktikası ilə müqayisədə yaxşılaşdırmayıb. Buna görə bu gün qərar fərdi verilir: arakəsmənin ölçüsü, əvvəlki hamiləliklərin gedişi və digər səbəblərin olub-olmaması birlikdə qiymətləndirilir.
- İkibuynuzlu uşaqlıq. Uşaqlığın iki hissəsini birləşdirən Strassman metroplastikası nadir, seçilmiş hallarda — məsələn, başqa səbəbi tapılmayan təkrarlanan hamiləlik itkisində — nəzərdən keçirilir. Bu əməliyyatdan sonra uşaqlıqda çapıq qalır. Sonrakı hamiləlik və doğuş planı ayrıca müzakirə olunur.
Dr. Haqverdiyevin praktikasında
- Həkimin paylaşımlarında ikibuynuzlu uşaqlığın Strassman metroplastikası ilə tək boşluğa çevrilməsi təsvir olunur. Əməliyyat histeroskopiya ilə birlikdə, laparoskopik (qapalı) üsulla da aparılıb.
- Həkim bu əməliyyatın mürəkkəb olduğunu və hər xəstədə nəticənin eyni olmadığını açıq deyir.
- Arakəsmələrin və dar uşaqlıq boşluğunun histeroskopik korreksiyası həkimin paylaşımlarında tez-tez rast gəlinən mövzulardır.
- Həkim boru filminin yalnız boruları deyil, uşaqlıq boşluğunun formasını da göstərdiyini xatırladır.
Sual-cavab
Arakəsməni kəsdirsəm, hamiləlik şansım artacaqmı?
Hər qadında yox. 2021‑ci ildə dərc olunmuş randomizə edilmiş tədqiqat arakəsmənin kəsilməsinin doğuş ehtimalını artırdığını təsdiqləməyib. Fayda ehtimalı fərdi anamnezə görə qiymətləndirilir.
İkibuynuzlu uşaqlıqla normal doğuş mümkündürmü?
Bəzi hallarda bəli. Doğuş üsulu körpənin vəziyyətinə və hamiləliyin gedişinə görə seçilir.
Mənbələr
- Grimbizis GF və b. The ESHRE/ESGE consensus on the classification of female genital tract congenital anomalies. Human Reproduction, 2013; 28(8): 2032–2044. doi: 10.1093/humrep/det098
- Rikken JFW və b. Septum resection versus expectant management in women with a septate uterus: an international multicentre open-label randomized controlled trial. Human Reproduction, 2021; 36(5): 1260–1267. doi: 10.1093/humrep/deab037