Tez-tez verilən suallar

Dr. Emin Yusif oğlu Haqverdiyev Bakıda çalışan mama-ginekoloq, ginekoloq-cərrahdır. Əsas iş sahəsi sonsuzluğun müayinəsi və müalicəsi, aşılama, süni mayalanma (IVF/ICSI) və qapalı ginekoloji əməliyyatlardır. Tibb təhsilini Ankara Gazi Universitetində alıb. Mamalıq-ginekologiya ixtisasını 2016‑cı ildə Ankara Yıldırım Beyazıt Universitetində tamamlayıb. DURU Qadın Sağlamlığı Mərkəzinin təsisçisi və rəhbəridir.

Bakıda, Nəsimi rayonu, Məmməd Cəfər Cəfərov küçəsi 12 ünvanında, 20 Yanvar metro stansiyasının yaxınlığında. Vaxtaşırı bölgələrdə də qəbul günləri keçirir.

Qeydiyyat xəttinə zəng etmək və ya WhatsApp-a yazmaq olar. Saytdakı zəng və WhatsApp düymələri, eləcə də əlaqə səhifəsindəki müraciət forması bu xəttə yönəlir.

Bəli. Dr. Haqverdiyevin dediyinə görə, xəstə başqa cür istəmədikdə yumurta toplama, embrion transferi və əməliyyatları o, özü aparır. Qadın həkimə üstünlük verən xəstələr üçün komandada qadın həkimlər də var.

Bütün əvvəlki analizləri, ultrasəs və boru filmi nəticələrini, əməliyyat çıxarışlarını, aşılama və süni mayalanma protokollarını, həyat yoldaşınızın sperma analizlərini gətirin. Bu, hələ etibarlı olan müayinələrin təkrarlanmamasına kömək edir.

Bəli, ilkin addımlar onlayn konsultasiya ilə atıla bilər: analizlərin təhlili və müayinə planı. Lakin tam müayinə və müalicə üçün qəbula gəlmək lazımdır.

Bəli. Dr. Haqverdiyev vaxtaşırı bölgələrdə qəbul günləri keçirir; paylaşımlarında Gəncə, Mingəçevir, Şəki, Zaqatala, Quba, Qəbələ, Masallı, Xaçmaz və Lənkəran qəbulları qeyd olunub. Tarix və ünvanlar Instagram səhifəsində (@dreminhaqverdiyev) elan edilir.

35 yaşdan aşağı qadınlar bir il, 35 yaş və yuxarı qadınlar isə altı ay müntəzəm, qorunmasız cinsi həyata baxmayaraq hamilə qalmırsa, müraciət etməlidir. 40 yaşdan sonra və bu hallarda gözləmədən müraciət etmək tövsiyə olunur:

• menstruasiya nizamsızdır;
• əvvəllər çanaq əməliyyatı, ağır infeksiya və ya endometrioz olub;
• təkrar hamiləlik itkisi olub;
• kişidə məlum sperma problemi var.

Xeyr. Səbəbdən asılı olaraq yumurtlamanın tənzimlənməsi, aşılama və ya qapalı əməliyyat kifayət edə bilər. Süni mayalanma digər yollar uyğun olmadıqda və ya nəticə vermədikdə seçilir; hər iki boru tıxalı olanda və ya ağır kişi amilində isə ilk seçim ola bilər.

AMH (Anti-Müller hormonu) yumurtalıqdakı yumurta ehtiyatının, yəni təxmini sayının göstəricisidir. O, yumurtaların keyfiyyətini göstərmir və təbii hamiləlik şansını tək başına proqnozlaşdırmır. Polikistoz yumurtalıq sindromunda isə AMH adətən yüksək olur və çaşdırıcı ola bilər.

Histerosalpinqoqrafiya (HSQ) Fallop borularının keçiriciliyini və uşaqlıq boşluğunun formasını göstərir. Adətən menstruasiyadan sonra, yumurtlamadan əvvəl çəkilir. Düzgün çəkiliş texnikası və nəticənin düzgün oxunması çox vacibdir.

İlk addım spermioqrammadır. Nəticə normadan xeyli fərqlənirsə, analiz təkrarlanır, uroloq-androloq müayinəsi və hormon analizləri planlanır.

Aşılamada hazırlanmış sperma yumurtlama vaxtı uşaqlığa yeridilir, mayalanma isə orqanizmdə baş verir. Süni mayalanmada yumurtalar toplanır, laboratoriyada mayalandırılır və embrion uşaqlığa köçürülür. Aşılama narkozsuz aparılır.

Stimulyasiya adətən 8–12 gün çəkir. Yumurta toplamadan embrion transferinə qədər 3–5 gün keçir. Hamiləlik testi transferdən təxminən 10–12 gün sonra edilir. Aktiv mərhələ təxminən bir ay çəkir; dondurulmuş embrion transferi planlanırsa, müddət uzana bilər.

Bəli. İl fəsli müalicə üçün maneə deyil. Dr. Haqverdiyevin qeyd etdiyi kimi, müalicə yayda da, qışda da aparılır və nəticə fəsillərə görə dəyişmir.

Yumurta toplama qısa venadaxili anesteziya altında aparılır, buna görə prosedur zamanı ağrı hiss olunmur. Adətən 10–20 dəqiqə çəkir. Bir-iki saat dincəldikdən sonra evə getmək olur.

Embrion transferi narkozsuz aparılır, adətən ağrısızdır və cəmi bir neçə dəqiqə çəkir. Transferdən sonra uzun müddət uzanmağın hamiləlik şansını artırdığı göstərilməyib. Yüngül gündəlik fəaliyyətə qayıtmaq olar.

Çoxdöllü hamiləliyin risklərinə görə müasir yanaşma mümkün qədər bir embrion köçürməkdir. Qərar qadının yaşına, embrionların keyfiyyətinə və əvvəlki cəhdlərə görə verilir.

Sperma nümunəsi nazik kanallardan ibarət xüsusi çipdən keçirilir və hərəkətli spermatozoidlərin ayrılması hədəflənir. ESHRE bu üsulu «nəzərdən keçirilə bilər» kateqoriyasına aid edir; doğuş şansına təsiri barədə dəlillər hələ məhduddur. Dr. Haqverdiyevin komandası bu üsuldan bir çox hallarda istifadə edir.

Əsasən ailədə məlum tək gen xəstəliyi (PGT-M) və ya valideynlərdən birində xromosom quruluşu dəyişikliyi (PGT-SR) olan cütlüklərə. Xromosom sayının yoxlanılması (PGT-A) ESHRE tərəfindən rutin istifadə üçün tövsiyə edilmir.

Bütün cütlüklər üçün eyni olan rəqəm yoxdur. Şans ən çox qadının yaşından, embrionların keyfiyyətindən və sonsuzluğun səbəbindən asılıdır. Dr. Haqverdiyev yüksək uğur faizi vəd edən reklamlara ehtiyatla yanaşmağı tövsiyə edir. Fərdi şansınız müayinədən sonra izah olunur.

Nə qədər tez olsa, bir o qədər yaxşıdır. 35 yaşdan əvvəl dondurulan yumurtalarla gələcəkdə hamiləlik şansı daha yüksəkdir. Dondurulmuş yumurta gələcək hamiləliyi təmin etmir, amma şansı dondurulduğu yaşın səviyyəsində saxlayır.

Bəli. Gələcək üçün fertilliyin qorunması məqsədilə yumurta toplama ailə qurmamış qadınlarda da aparılır. Cinsi həyatı olmayan qadınlarda yumurtaların toplanması üçün alternativ yol müzakirə olunur.

Xeyr. Funksional kistaların çoxu öz-özünə keçir, kiçik və şikayət yaratmayan miomalar isə izlənir. Bu hallarda əməliyyat nəzərdən keçirilir:

• böyük, keçməyən və ya şübhəli kistalar;
• qanaxma və ağrı yaradan miomalar;
• uşaqlıq boşluğunu deformasiya edən miomalar.

• Laparoskopiya qarın divarındakı kiçik kəsiklərdən (dəliklərdən) aparılır. Borulara, yumurtalıqlara və uşaqlığın xarici səthinə baxmaq və müalicə etmək üçündür.
• Histeroskopiya kəsiksiz, uşaqlıq yolu ilə uşaqlıq boşluğuna daxil olmaqla aparılır. Polip, arakəsmə, yapışıqlıq və istmosel üçün istifadə olunur.

Bəzən hər ikisi bir seansda edilir.

Bəzi hallarda bəli, laparoskopik əməliyyatla. Bu, tıxanmanın yerindən və borunun zədələnmə dərəcəsindən asılıdır. Boruların hər ikisi ağır zədələnibsə, süni mayalanma daha uyğun yol ola bilər. Hidrosalpinksdə isə süni mayalanmadan əvvəl boru ilə bağlı ayrıca qərar verilir.

Bəli, əksər hallarda. Lakin hamiləlik itkisi və vaxtından əvvəl doğuş riski artdığı üçün hamiləlik diqqətlə izlənir. Uşaqlığı birləşdirən əməliyyat (Strassman metroplastikası) yalnız seçilmiş hallarda nəzərdən keçirilir.

Hamısı yox. Risk daha çox çoxdöllü hamiləlikdən, ananın yaşından və sonsuzluğun səbəbindən asılıdır. Dr. Haqverdiyev bu hamiləliklərin bəzən riskli ola bildiyini, lakin düzgün izləmə ilə idarə oluna biləcəyini vurğulayır.

Bəli, zəruri hallarda. Məsələn, uşaqlıq boynuna tikiş qoyulması və ya yumurtalığın burulmasında yumurtalığı qoruyan laparoskopik əməliyyat. Qərar ana və körpənin təhlükəsizliyi əsasında verilir.

Əsasən əvvəlki hamiləliklərdə uşaqlıq boynunun ağrısız açılması ilə hamiləlik itkisi və ya vaxtından əvvəl doğuş olmuş qadınlara. Həmçinin vaxtından əvvəl doğuş anamnezi olub ultrasəsdə uşaqlıq boynu qısalan qadınlara. Qərar fərdi verilir.

Bu əlamətlər olarsa, dərhal ən yaxın təcili yardıma və ya xəstəxanaya müraciət edin:

• güclü ağrı;
• qanaxma;
• suyun gəlməsi;
• yüksək hərarət;
• körpənin hərəkətlərinin azalması.